ARM Tarim Zeytin Ağacı Fidanı

Zeytin ağacı dünyanın en eski meyve ağacı olarak bilinmektedir.. Anavatanı Anadolu'dur. Ülkemizde yaklaşık 90 milyon zeytin ağacı bulunmaktadır. Zeytin varlığımızın %75 i çorak ve engebeli kırarazilerdedir. Ticari anlamda yetiştiricilik Ege, Marmara ve Akdeniz bölgesinde yapılmaktadır. Ağaç başına verim 9 kg civarındadır. Ürettiğimiz zeytinlerin %90 ı siyah zeytin olmakla birlikte, yeşil zeytin üretimi son yıllarda  artmaktadır. Zeytin üretimimizin %75 i yağlık, %25 i sofralıktır. 

Subtropik bir meyve olan incir geniş bir ekolojik uyum yeteneğine sahiptir.Türkiye'nin her yöresinde yaygın olmakla birlikte, Ege Bölgesinin Büyük ve Küçük Menderes havzalarındaki geniş bir alanda yoğun bir şekilde yetiştirilmektedir. Türkiye taze incir üretiminin yaklaşık % 75'i ve dış satıma konu olan kuru incirin tamamı ise bu havzalarda üretilmektedir.

Bölgenin ekolojik koşullarının uygunluğu en kaliteli kuru incirlerinin yalnızca bu havzada yetişme şansına ermiştir.

Türkiye'nin yıllık 50 bin ton üzerinde olan kuru incir üretiminin, yine yılda 40 bin ton dan fazlası dış satıma gitmekte ve karşılığında 50 milyon Dolarlık döviz geliri sağlanmaktadır.

Türk mutfağının vazgeçilmezleri arasında kahvaltı, kahvaltının vazgeçilmezleri arasında ise zeytin bulunur. Krallara layık sofralar kurmak istediğinizde zeytinin türevleri mutlaka orada bulunur. Siyah zeytin, yeşil zeytin, dolma zeytin dediğimiz içine kırmızıbiber, salam gibi malzemelerin doldurulduğu zeytinler sık tüketilen zeytin çeşitleri arasındadır.

Akdeniz ve Ege insanının kıskandıran gençlik formülünün tek cevabı olması, besleyici meyveler arasında ilk sıralarda yer alması, güne enerjik ve zinde başlamanıza yardım etmesi, vitamin ve mineral yönünden zengin olması gibi nedenler zeytini yüzyıllardır vazgeçilmez yapmaktadır.

Zeytingiller ailesine ait bu meyve Akdeniz iklimine uyum sağlayan, her mevsim yeşil rengini koruyan (diğer ifadeyle yapraklarını dökmeyen) bir ağaç türüdür. Bu nedenle hem Akdeniz’de hem Ege’de hem de Güney Marmara’da kolayca yetişmektedir. Zeytin ağaçlarının çok uzun yaşadığı bilinmektedir.

Öyle ki nesilden nesle miras olarak bırakılabilecek en değerli ağaç türleri arasındadır. Çünkü dikildikten sonraki 5 yıl içinde iyi bakılmak koşuluyla meyve vermeye başlar.

Ancak bir zeytin ağacının en çok meyve verdiği en verimli dönemi 35 – 150 yaşları arasıdır. Bu ağacın boyu 10 metreye kadar ulaşabilmekte, ayrıca ortalama 1000 yıl kadar yaşamaktadır. Zeytin ağaçlarının bir başka özelliği de bir yıl çok meyve verirken diğer yıl daha az meyve vermesidir.

Bunun nedeni ağacın bu yolla kendini dinlendirmesi ve diğer yıla hazırlamasıdır. Zeytin ağacının meyvesi zeytin olarak tüketilebileceği gibi bu meyvelerden yağ da elde edilebilir.

TOPRAK:  Zeytin fidanı , çok seçici olmamakla birlikte kalkerli-kumlu, besin maddelerince zengin, PH'sı 6-8 seviyesinde olan topraklardan hoşlanmaktadır. Taban suyu 1m.'den yakın olmamalıdır. Bu seviyeye yakın topraklarla mutlaka drenaj uygulanmalıdır.  

İKLİM: Zeytin fidanı , 40 ºC ile -7 ºC arasındaki sıcaklıklarla dayanabilse de iyi bir büyüme ve meyve oluşumu için sıcaklığın 15-25 ºC'lerde olması istenir.Zeytin fidanının soğuklama ihtiyacı 600 ila 1000 saat arasındadeğişmektedir. Ayrıca zeytinin iyi bir gelişme gösterip, normal göz gelişimi için yeterli bir sıcaklık toplamına ihtiyacı vardır.Zeytin fidanının yıllık yağış isteği 650-800 mm' dir. Yaz aylarından, mevsim yağışlarına kadar yapılan sulamalar zeytin irileşmesini ve yağ oluşumunun artmasını sağlamaktadır. Ayrıca bu oluşmalar ertesi yıl meyve verecek sürgünlerin gelişimini ve meyve gözlerinin oluşumunu hızlandırmaktadır. Nemli havalarda, ağaç yapraklarından gerçekleşen terleme azalır.Bu sayede sıcağın, bitkiye etkisi de azalmış olur. Ancak aşırı nem bazı hastalıklara uygun ortamı hazırlamaktadır. Çiçek zamanı yüksek nem ise döllenmeyi kısıtlamaktadır. Mayıs ayı ve haziran başında esen rüzgarlar döllenmeye yardımcı olurken, kış sonlarında esen rüzgarlar toprak neminin azalmasına yol açar. Zeytin ağacı ışığı çok sevdiğinden özellikle geçit bölgelerde güney yönleri tercih edilmelidir. Sisli dağ etekleri ve vadiler zeytin için uygun değildir.

800 m' den yüksek yerlerde zeytin yetiştirilmemektedir.

ZEYTİN FİDANI YILLIK BAKIM İŞLERİ:  

TOPRAK İŞLEME:  Toprak işleme zamanında ve uygun şekilde yapılırsa toprağın havalanması, yağış sularının muhafazası ve biyolojik faaliyetlerin artması sağlanmış olur. Zeytinliklerde yılda 2-3 kez toprak işlemesi yeterli olmaktadır. İlk toprak işlemesi hasattan sonra toprak tavında iken pullukla 15 cm derinliğinde; ikincisi ilkbaharda 10-12 cm yi geçmeyecek şekilde pulluk veya tırmıkla, üçüncü işleme ise dökülen zeytinlerin kaybını önlemek amacı ile toprağın düzeltilmesi ve otların temizliği için yapılmaktadır.

 GÜBRELEME:

Unutulmalıdır ki; gübrenin azı da, fazlası da mahsulün verim ve kalitesine, ayrıca bitkiye ve ekonomiye zarar verir. Toprak ve yaprak analizleri sonucu yapılan gübrelemenin en doğru gübreleme olacağı bilinmelidir.


            Verime yatmış olan zeytinliklerde çiçeklenme ve meyve bağlama döneminde azota ihtiyaç artar. Bunun için sulanan koşullarda azotlu gübrenin ilk dozu çiçeklenmeden 3-4 hafta önce, ikinci dozu meyve tutumunda (Mayıs) ve son dozu ve çekirdek sertleşme döneminde (Temmuz, Ağustos) verilmelidir. Eğer sulama imkanı yok ise tek seferde Şubat sonu Mart başında azotlu gübre uygulanmalıdır.Azotlu gübreler gövdeden 50-70 cm uzağa, taç izdüşümüne serpilerek çapa vb. aletlerle gömülür.Fosforlu ve potaslı gübreler izdüşümünde 15-30cm. derinlikte açılan hendeklere sonbaharda gömülür.
 SULAMA:

Zeytin fidanına  yılık su ihtiyacı 650-700 mm dir. Daha az yağış alan yerlerde  sulamaya ihtiyaç vardır.Ağacın en çok suya ihtiyaç duyduğu yaz ayları ve Eylül ayında yapılacak 4-5 sulamanın ürün miktarını arttırdığı bilinmektedir.


BUDAMA :

 Budama zamanını çok iyi belirlemek gerekmektedir. Yağış az olan bölgelerde mümkün olduğunca geç budama yapmada fayda vardır. Dal kanseri bulunan bölgelerde yazın budama yapılmalıdır.


 ŞEKİL BUDAMASI: Zeytin fidanlarında  genellikle en uygun şekil 'serbest goble' sistemidir.  Fidan dikiminden itibaren ilk iki yıl zeytin fidanında  budama işlemi yapılamaz. Ancak dikimden sonra boyu 1 m.'yi aşan fidanların tepesi 90 cm' den vurulur. İki yıl sonunda 40-90cm. yükseklikten, tek gövde üzerinde değişik noktalardan çıkan 3 ana dal bırakılır.Öteki dalların ya uçları alınır ya da gelişmelerini yavaşlatmak için aşağıya doğru eğilerek bağlanır.Ayrıca dip sürgünleri ve obur dallar çıkartılır. Fidana şekil verilmek için acele edilmemeli, şekil 3-4 budamada elde edilmelidir.

 ÜRÜN BUDAMASI: Verime yatmış ağaçlarda ağacın şeklini korumak, periyodisiteyi azaltmak, gereksiz ve zararlanmış dalları uzaklaştırmak amacı ile hafif bir ürün budaması yapılmalıdır. Kural olarak ürün yılının başlarında (Mart - Nisan) yapılmaktadır.  

GENÇLEŞTİRME BUDAMASI: Yaşlılık nedeni ile mantarlaşmış ve gövdeden çok uzaklaşmış ana dallarla birlikte hastalık, zararlı ve şiddetli donlardan etkilenmiş dalların kesilerek yenilerin oluşturulması amacı ile uygulanmaktadır. Budamadan sonra gövde ve ana dalların güneşten zarar görmemesi için kireçleme yapılmalı ve kesim yerlerine %5 lik bordo bulmacı sürülmelidir.

Alt